يکشنبه 1 مهر 1397 - 13 محرم 1440 - 23 سپتامبر 2018
   
 سایت های مرتبط
آمار سايت
امروز : 35
ديروز : 26
ماه : 61
گذری بر زندگینامه عارف شهیر شیخ محمود شبستری

آرامگاه سعدالدین محمود بن عبدالکریم بن یحیی موسوم به شیخ محمود شبستری به همراه مزار استاد او بهاءالدین یعقوب تبریزی در باغ گلشن راز شبستر قرار گرفته‌است. بنای این آرامگاه به سال‌های پایانی سدهٔ هفتم هجری می‌رسد؛ البته بعدها در دوران سلطنت محمد شاه قاجار توسط وزیر وی حاجی میرزا آغاسی تخریب و از نو ساخته شد. سنگ‌نبشه‌های مرمرین نقش‌برجسته نیز در سال ۱۲۶۷ هجری برروی مزار شیخ محمود و بهاءالدین گذاشته شد. میرزا حسن‌خان سپهسالار در سال ۱۲۹۷ هجری این بنا را مرمت نمود.

سعدالدین یا نجم‌الدین محمودبن عبدالکریم شبستری از بزرگان مشایخ عرفان ایران است وی در سال ۶۸۷ هجری در قصبه شبستر هفت فرسنگی تبریز متولد شد از شرح حال وی تفصیلی در دست نیست ولی از اخبار و آثار چنین نتیجه گرفته می‌شود تحصیلات و رشد فکری وی در آذربایجان بوده و سرانجام از عارفان بنام زمان خود بشمار رفته است و اوقات خود را در درس و بحث گذرانده و در سال ۷۲۰ هجری در تبریز زندگی را بدرود گفته است.

شیخ محمود شبستری سراینده مثنوی معروفی است بنام «گلشن راز» که شرح‌های بسیار بر آن نوشته‌اند و از آن جمله شرح کمال‌الدین حسین اردبیلی متخلص به الهی در قرن دهم و شرح شاه داعی الی الله شیرازی به‌نام نسایم گلشن و شرح محمدبن یحیی بن علی لاهیجی تألیف در سال ۸۷۷ هجری و شرح مظفرالدین شاه علی شیرازی و شرح ادریس بن حسام‌الدین بدلیسی مورخ معروف قرن دهم ترکیه و شرح شیخ بابا نعمت‌الله بن محمود نخجوانی و شرح حال محمد ابراهیم ‌بن محمد علی شریعتمداری سبزه‌ واری خراسانی و نیز شرحی به عبدالرحمن جامی نسبت داده‌اند که مورد تردید می‌باشد. و این منظومه را به زبانهای انگلیسی و آلمانی ترجمه کرده‌اند و از معروفترین کتابهای عارفان ایران است و در ماه شوال سال ۷۱۷ هجری امیر حسینی هروی سؤالهایی از وی به نظم کرده و او جواب آنها را به نظم داده و این مثنوی را ترتیب داده است. به غیر از این مثنوی، مثنوی دیگر به نام شاهدنامه و دیگر به نام سعادت نامه سروده است و خود تصریح می‌کند که شاعر نبوده و این وسیله را برای اظهار مطالب خویش پیش گرفته است. در نثر نیز چند رساله تألیف کرده که از جمله‌ی آنها حق‌الیقین و مرآت‌المحققین است.

شیخ محمود شبستری در حل و فصل مسائل دینی و حکمی بسیار دقیق بوده و در آن موضوع مرجعیت و شهرت بسزا داشته است. دانش‌دوستان از اطراف و اکناف به حضورش شتافته و حل مجهولات خود را از او درخواست می‌کردند. چنانکه معروفترین اثر خود یعنی مثنوی «گلشن راز» را در چنین موردی در جواب سؤال های مرد بزرگی از خراسان به نام امیر سید حسین هروی مرید و خلیفه شیخ بهاءالدین ملتانی که او هم خلیفه شیخ شهاب‌الدین عمر سهروردی بود سروده است. این کتاب که به‌طور تقریب هزار بیت می‌شود عبارت است از فهرست موجزی از اصطلاحات و تعبیرات تصوف با توضیحاتی سهل وصریع است که در جواب ۱۵ سؤال سروده و تنظیم شده است. بخش نخستین آن قبل از طرح سؤالها با این شعر عمیق و دلنشین شروع می‌شود:

بنام آنکـه جان را فکـرت آموخـت                                                  چـراغ دل بنـور جـان برافروخـت

ز فضلش هر دو عالم گشت روشن                                                  ز فیضش خاک آدم گشت گلشن

این منظومه را به اشاره شیخ خود بهاءالدین یعقوب تبریزی در پاسخ هفده سؤال منظوم میر حسین حسینی سادات هروی که در آن عهد در خراسان اشتهار داشته هر بیتی را بیتی به صورت جواب سروده و بعدها ابیات دیگر بر آن افزوده و آن را گلشن راز نامیده است. دیگر آثار شیخ محمود شبستری به شرح زیر است:

آثار وی را می‌توان به دو دسته منظوم و منثور بخش کرد.

آثار منظوم: 1- گلشن راز                         2- سعادت نامه

آثار منثور: 1- حقّ‌الیقین                           2- مرآةالمحقّقی                            3 - شاهد (یا شاهدنامه)

مرگ وی در سال ۷۲۰ هجری در سی و سه سالگی به شبستر واقع در هشت فرسنگی شمال غربی تبریز اتفاق افتاده است. مقبره وی در باغی موسوم به گلشن در شهر شبستر واقع شده است. در جوار مقبره شیخ محمود شبستری آرامگاه استاد او بهاءالدین یعقوب تبریزی نیز قرار دارد. این آرامگاه در اواخر قرن ششم و اوایل قرن هفتم ق. ساخته شد ولی در زمان قاجاریه توسط حاج میرزاآغاسی وزیر محمد شاه تجدید عمارت گردید. در سال ۱۲۶۷ ق دو قطعه سنگ نبشته مرمر با خط نستعلیق جلی برجسته روی قبرها نصب گردید. سنگ مزار شیخ محمود شبستری سال وفات او را ۷۲۰ ق. (در ۳۳ سالگی)ذکر کرده است.

واما متن سنگ نبشته شیخ محمود چنین است :

هذا المرقد الشریف جناب شیخ المشایخ شیخ محمود شبستری رحمه الله علیه که در سراپرده قدم قدم بر بساط فضل نهاد و از کاس اولیای کبار شربت محبت چشید و به دست جناب قطب الاولیا مولانا بهاء الدین یعقوب علیه الرحمه خرقه ولایت پوشید و در سنه عشرین وسبع مائه در سن سی و سه سالگی از این دار فانی به عالم جاودانی رحلت فرمود رحمه الله علیه .

به جهان خرم از آنم که جهان خرم ازاوست                     عاشقم بر همه عالم که همه عالم از اوست

نوشته شده در   دوشنبه 20 شهريور 1391  ساعت  15   توسط   مدیر اداره تبلیغات اسلامی شهرستان شبستر
چاپ ارسال برای دوستان بازگشت
نظرات شما :
نام :
نام خانوادگی :
  ایمیل :
 
لطفا کد نمایش داده شده در تصویر را وارد نمایید
نظر خود را درباره این مطلب بیان بفرمائید